# San Antolin: zer ospatzen den, jatorria eta non den jai > San Antolinen eguna irailaren 2an ospatzen da. Antolin, Pamiersko Antonino ere deitua, Galiako martiria izan zen, eta haren erlikiak Palentziako katedralean gurtzen dira. Lekeition, Bizkaian, herriko jai nagusiak dira, antzar egunarekin, eta beste zenbait udalerritan ere tokiko jaieguna izaten da. ## San Antolin tokiko jai gisa duten udalerriak 2026an | Udalerria | Probintzia | Data | |---|---|---| | Palencia | Palencia | irailaren 2a, asteazkena | | Lekeitio | Bizkaia | irailaren 2a, asteazkena | | Alonsotegi | Bizkaia | irailaren 2a, asteazkena | | Orozko | Bizkaia | irailaren 2a, asteazkena | | Zeberio | Bizkaia | irailaren 2a, asteazkena | | Artzentales | Bizkaia | irailaren 2a, asteazkena | ## Nor izan zen San Antolin San Antolin, latinez Antoninus eta frantsesez Antonin, Antzinate berantiarreko martiria izan zen, Galiaren hegoaldekoa, gaur egungo Frantziako Okzitania aldekoa. Tradizioak Pamiers hiriarekin lotzen du, Tolosatik hegoaldera, eta han dago haren gurtzaren gune zaharrenetako bat, eta tradizioaren arabera han inguruan hil zuten. Haren bizitzari buruzko kontakizunak berantiarrak dira, eta xehetasun asko kondairaren mundukoak dira. Haietan, Antolin kristau-fedea predikatu zuen gizon gazte gisa agertzen da, eta fedeagatik lepoa moztu ziotela kontatzen da. Kontakizun batzuek errege-familiako kidetzat dute, eta beste batzuek apaiz edo diakonotzat. Ziurra dena da haren gurtza oso zaharra dela Galiaren hegoaldean eta Iberiar penintsulan, eta erlikiak bi aldeetan gurtu izan direla mendeetan zehar. Antolinen gurtza Galiatik Iberiar penintsulara zabaldu zen garai bisigodoan, Tolosa eta Toledo bisigodoen erresumaren hiriburu izan ziren mendeetan, bi aldeen arteko harreman estuari esker. Horregatik, Palentzian ez ezik, Gaztelako eta Leongo beste toki batzuetan ere Antolinen eliza eta ermita zaharrak daude. Irudietan, Antolin gazte gisa agertzen da, askotan soldadu-jantziekin edo jantzi nobleekin, eta martiri-palma eskuan. Zenbait irudikapenetan ezpata ere badarama, martiriaren tresna, eta beste batzuetan bere burua eskuetan. ## Palentziako kripta eta San Antolinen debozioa Iberiar penintsulan, San Antolinen debozioaren gune nagusia Palentzia da. Tradizioaren arabera, Wamba errege bisigodoak ekarri zituen santuaren erlikiak Galiatik VII. mendean, eta Palentzian gorde zituen, kripta batean. Kripta hori, Palentziako katedralaren azpian, garai bisigodoko eraikin bat da, eta Gaztela eta Leongo monumentu zaharrenetako bat. Bi zati ditu: zaharrena, bisigodoa, VII. mendekoa, eta haren ondoan, XI. mendean eraikitako zati erromanikoa, elizbarrutia berrezarri zenekoa. Kondaira ezagun batek kontatzen du nola aurkitu zuten berriro kripta, Erdi Aroan, Palentzia hustuta zegoenean. Nafarroako errege Antso III.a Nagusia, ehizan zebilela, basurde baten atzetik sartu zen haitzulo batean, eta han San Antolinen aldarea aurkitu zuen. Basurdea hiltzera zihoanean, besoa geldirik geratu zitzaion, eta erregeak santuaren laguntza eskatu ondoren sendatu zen. Mirari horren ondoren, kondairaren arabera, erregeak eliza berreraikitzeko eta Palentziako elizbarrutia berriztatzeko agindu zuen. Kondaira horrek bat egiten du XI. mendean Palentziako elizbarrutia berrezarri izanarekin. Harrezkero, San Antolin Palentziako zaindaria da, eta irailaren 2a hiriko jai nagusia. Katedrala ere haren izenean dago, eta kriptako putzuko urari "San Antolinen ura" deitzen zaio, tradizioz herritarrek bertatik hartzen baitzuten jai-egunean. Palentzian, San Antolin jaiak abuztuaren amaieran eta irailaren hasieran ospatzen dira, egun askotan zehar: kontzertuak, kalejirak, azokak, zezen-ferioa eta herri-ekitaldiak izaten dira, eta irailaren 2an meza nagusia egiten da katedralean, hiriko agintariekin. Egun horretan, herritar askok kripta bisitatzen dute, santuaren erlikien aurrean. Medina del Campok ere, Valladoliden, San Antolin du zaindari, eta irailaren hasieran ospatzen ditu jai nagusiak. ## Nola ospatzen da San Antolin Lekeition ### San Antolin jaiak Bizkaiko kostaldean, Lekeitioko jai nagusiak San Antolinen omenez ospatzen dira, irailaren lehen egunetan, irailaren 1etik 8ra bitartean gutxi gorabehera. Irailaren 2a da santuaren eguna, meza nagusiarekin eta ekitaldi ofizialekin, eta ondorengo egunetan, herri-jaien egitarau zabala izaten da: txistularien kalejirak, dantzak, kontzertuak, herri-kirolak, arraun-estropadak eta gaueko erromeriak. Udaren amaieran izanik, Bizkaiko kostaldeko azken jai handietako bat da, eta inguruko herrietako jende asko erakartzen du. Lekeitio arrantza-herria da jatorriz, eta itsasoak markatzen du herriaren bizitza eta jaiena. Portuaren ondoan dago Andre Mariaren basilika, Bizkaiko gotiko berantiarraren eraikin handienetako bat, erretaula urreztatu ospetsuarekin, eta portuaren aurrean, Garraitz uhartea, San Nikolas uhartea ere deitua, itsasbeheran oinez irits daitekeena. Jaietan, portua bera bihurtzen da agertoki nagusi: arraun-estropadak, ur-jolasak eta, batez ere, antzar eguna han egiten dira. ### Antzar eguna Lekeitioko San Antolin jaietako egunik garrantzitsuena antzar eguna da, irailaren 5ean. Ohiturak hiru mende baino gehiago ditu. Portuan, ur gainean, soka bat lotzen da kai baten eta bestearen artean, eta sokaren erdian antzar bat zintzilikatzen da. Herriko gazteak txalupetan iristen dira banan-banan antzarraren azpira, eta jauzi egin eta antzarraren lepotik heltzen diote. Une horretan, kaiaren gainean dauden mutil-talde batek soka tenkatu eta lasaitzen du, txandaka: parte-hartzailea airera igotzen da eta, gero, uretara jaisten da, behin eta berriz. Helburua antzarraren burua gorputzetik bereiztea da, sokaren gorabeheretan eutsiz; parte-hartzaileak indarra galtzen duenean edo eskuak askatzen dituenean, uretara erortzen da, eta hurrengoaren txanda da. Ikuskizun bizia da, eta portuaren inguruan milaka lagun biltzen dira ikusteko. Iraganean, antzar benetakoak erabiltzen ziren, eta azken hamarkadetan hildako antzarrak. Animalien eskubideen aldeko taldeen kritikak eta herriko eztabaida luzearen ondoren, 2014an gomazko antzarrak erabiltzen hasi ziren, hasieran aukeran, eta 2022an Lekeitioko udalak aho batez onartu zuen gomazko antzarrak soilik erabiltzea. Urte horretan bertan ospatu zen gomazko antzarrekin soilik egindako lehen antzar eguna. Hala, ohiturak bere osagai nagusiak gordetzen ditu, soka, txalupak eta ikuskizuna, animaliarik erabili gabe. ## Irailaren 2a tokiko jaieguna San Antolinen eguna ez da jaiegun nazionala, ezta Euskadiko jaiegun orokorra ere. Espainiako lan-egutegian urtean hamalau jaiegun daude gehienez, eta haietako bi tokikoak dira: udal bakoitzak proposatzen ditu urtero, eta autonomia-erkidegoko lan-agintaritzak onartzen ditu. Euskadin, Eusko Jaurlaritzak argitaratzen du zerrenda Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian (EHAA), eta Gaztela eta Leonen, Gaztela eta Leongo Aldizkari Ofizialean. San Antolin zaindari duten udalek irailaren 2a aukeratu ohi dute jaieguntzat, baina beste batzuek jaien barruko beste egun bat hautatzen dute, jai nagusien egitarauaren arabera. Horregatik, irailaren 2a jaieguna da herri batzuetan eta lan-eguna inguruko beste batzuetan. Ikasturtearen hasieratik hurbil dagoenez, eragina izan dezake ikastetxeen egutegian ere. Orri honek erakusten du zein udalerrik duten San Antolinen eguna tokiko jaieguntzat, eta zein datatan, argitaratutako egutegien arabera. ## Bitxikeriak - Antolin izena latinezko Antoninus izenaren aldaera herrikoia da, eta euskaraz ere Antolin esaten da; Antonino da izenaren forma jasoa. - Pamiersko katedrala, Frantzian, Saint-Antonin katedrala da, eta santuaren izena daramate Okzitaniako beste herri eta eliza askok ere, Saint-Antonin-Noble-Val herria barne. - Palentziako katedralak "Bella desconocida" ezizena du, ederra izanik Espainiako katedral handienetako bat delako eta, hala ere, gutxi ezaguna. - Antso III.a Nagusia Nafarroako errege izan zen XI. mendearen hasieran, eta bere garaian Iberiar penintsulako kristau-erresuma indartsuena gidatu zuen. - Lekeitioko antzar eguna Euskadiko turismo-agendako ekitaldi ezagunenetako bat da, eta irailaren 5ean ospatzen da urtero, astearen edozein egunetan erortzen dela ere. 2026an, San Antolin irailaren 2a, asteazkena da tokiko jai gisa duten udalerri guztietan. Urte horretan asteazkena da, astearen erdian. Tokiko jai asko udalerriko parrokiaren zaindari den santuaren edo Andre Mariaren egunarekin bat datoz, eta horregatik santu bera eskualde osoko herrietan agertzen da. Udalerri bakoitzaren egutegia .ics formatuan deskarga daiteke, Google Calendarren, Outlooken edo mugikorrean gehitzeko, urteko jaiegun guztiekin. BOEk udazkenero argitaratzen ditu hurrengo urteko jaiak; ondoren, erkidegoek beren aldizkarietan argitaratzen dute egutegia, eta udalek beren bi tokiko jaiak proposatzen dituzte. San Antolin tokiko jaia da 2026an hemengo 6 udalerritan: Palencia eta Bizkaia. Biztanle gehien dituztenak hauek dira: Palencia, Lekeitio, Alonsotegi, Orozko eta Zeberio; zerrenda osoa, udalerri bakoitzaren lan-egutegiarekin, goian dago. Espainian, urtean gehienez hamalau lan-jaiegun daude: hamabi estatuko eta autonomia-erkidegoko, erkidego bakoitzak estatuko zerrendatik abiatuta finkatzen dituenak, eta gehienez bi tokiko, udal bakoitzak erabakitzen dituenak. Jaiegun batean lan egin behar duenak, oro har, beste atseden-egun bat edo ordainsari gehigarri bat jasotzen du, bere hitzarmen kolektiboak ezarritakoaren arabera. Udalerri bakoitzak gehienez bi tokiko jai ditu urtean: udalbatzak proposatzen ditu, erkidegoko lan-agintaritzak onartzen ditu, eta, estatukoak bezala, ordainduak eta berreskuratu beharrik gabekoak dira. Webguneko opor-kalkulagailuak jaiegun hau eta udalerri bakoitzeko gainerakoak konbinatzen ditu, egun libreei ahalik eta etekin handiena ateratzeko. Gaur zer jai den eta asteburuko jaiak erakusten dituzten orriek egunez egun biltzen dituzte tokiko jaia ospatzen duten udalerriak. ## Ohiko galderak **Noiz da San Antolin 2026an?** 2026an, San Antolin irailaren 2a, asteazkena da. **Non da tokiko jaia San Antolin?** 2026an, hemengo 6 udalerritan: Palencia eta Bizkaia; besteak beste, Palencia, Lekeitio, Alonsotegi, Orozko eta Zeberio. **Jaieguna al da San Antolin Palencian?** Bai: 2026an Palenciako bi tokiko jaietako bat da, irailaren 2a, asteazkena. Iturria: https://www.festivosmunicipales.com/eu/tokiko-jaiak/san-antolin