# San Xosé: que se celebra, orixe e datas

> San Xosé celébrase o 19 de marzo en honra do esposo da Virxe María, patrón da Igrexa universal e, en España, día do pai. É unha festa nacional que as comunidades autónomas poden substituír, polo que só é festivo nalgunhas delas; en Valencia coincide coa culminación das Fallas.

| Data | Onde é festivo |
|---|---|
| xoves, 19 de marzo de 2026 | Comunidade Valenciana, Galicia, Rexión de Murcia, Navarra, País Vasco |
| venres, 19 de marzo de 2027 | Comunidade Valenciana, Galicia, Comunidade de Madrid, Rexión de Murcia, Navarra |

## Quen foi San Xosé

Xosé de Nazaret é, segundo os evanxeos, o esposo de María e o pai legal de Xesús. Os evanxeos de Mateo e Lucas preséntano como un home xusto, descendente da casa do rei David, que acepta a María e o neno despois de recibir en soños un aviso dun anxo. Os textos indican que era carpinteiro ou artesán, e que levou a súa familia a Exipto para fuxir da persecución de Herodes. Despois do episodio de Xesús aos doce anos no templo de Xerusalén, os evanxeos deixan de mencionalo, e a tradición supón que morreu antes da vida pública de Xesús.

Os evanxeos non recollen ningunha palabra súa. A súa figura é a dun home discreto, protector e traballador, e así foi representado na arte: maduro, co neno nos brazos ou coa vara florida que, segundo un relato apócrifo, o sinalou como esposo de María.

## Unha devoción que creceu co tempo

O culto a San Xosé desenvolveuse tarde en Occidente. Durante a Idade Media, a súa figura ocupaba un lugar secundario, e foi a partir do século XV cando a súa devoción se estendeu, impulsada polos franciscanos e por autores espirituais. A festa do 19 de marzo incorporouse ao calendario romano a finais dese século.

En España, Teresa de Xesús foi unha gran propagadora da súa devoción, e dedicoulle a primeira das súas fundacións en Ávila. En 1870, o papa Pío IX proclamou San Xosé patrón da Igrexa universal. No século XX, Pío XII instituíu ademais a festa de San Xosé Obreiro, o 1 de maio, para presentalo como modelo dos traballadores.

O nome Xosé, en todas as súas formas, é un dos máis frecuentes en España, e o 19 de marzo é tradicionalmente un día de felicitacións para os Xosés, Pepes e Xosefas.

## O Día do Pai

En España, como en Portugal e Italia, o 19 de marzo é o Día do Pai. A celebración, que toma como referencia a figura de San Xosé como pai de familia, popularizouse a mediados do século XX e consolidouse co apoio do comercio. Nos colexios, os nenos preparan agasallos e debuxos, e as familias aproveitan o día para reunirse. Noutros países, como os Estados Unidos ou boa parte de América Latina, o día do pai celébrase o terceiro domingo de xuño.

## As Fallas e outras tradicións

A festa de San Xosé está unida en Valencia ás Fallas. Segundo a explicación máis aceptada, a orixe está no costume dos carpinteiros de queimar, na véspera do seu patrón, os restos de madeira e os trastes acumulados durante o inverno. Co tempo, eses lumes convertéronse en grandes monumentos satíricos de cartón e madeira que se plantan nas rúas e se queiman na noite do 19 de marzo, a cremà. A UNESCO inscribiu a festa das Fallas na Lista Representativa do Patrimonio Cultural Inmaterial da Humanidade en 2016.

En Cataluña é tradicional a crema de San Xosé, a crema catalana, un doce de leite, ovo e azucre coa superficie queimada.

En Galicia, San Xosé é patrón de numerosas parroquias, que celebran a festa con misa e procesión, e o día ten tamén unha forte presenza familiar como Día do Pai. A data cae, ademais, nos últimos días do inverno, xusto antes do equinoccio de primavera.

## Curiosidades do 19 de marzo

O 19 de marzo de 1812, as Cortes de Cádiz promulgaron a primeira constitución española. Por coincidir co día de San Xosé, o texto recibiu popularmente o alcume de *La Pepa*, e o grito de «Viva La Pepa» converteuse nun lema liberal.

San Xosé é o patrón de numerosos oficios e grupos: carpinteiros, traballadores, familias e pais. Tamén se lle considera patrón da boa morte, porque a tradición supón que morreu acompañado por Xesús e María. En 2020, o papa Francisco publicou a carta apostólica *Patris corde* no 150 aniversario da súa proclamación como patrón da Igrexa universal, e convocou un ano dedicado a San Xosé.

Os diminutivos populares de Xosé, como Pepe ou Pepa, son tan comúns que moitas veces se usan no lugar do nome completo, e o día do santo segue a ser en moitas familias unha ocasión de felicitación e de xuntanza.

## San Xosé no calendario laboral

O 19 de marzo é unha festa laboral nacional cun réxime especial. O Real decreto 2001/1983, na redacción dada en 1989, establece que as comunidades autónomas poden optar entre San Xosé e Santiago Apóstolo, o 25 de xullo, e que poden tamén substituír estas festas por outras de tradición propia. Por iso, o 19 de marzo é festivo nunhas comunidades e laborable noutras, e a lista cambia dun ano a outro.

Galicia, que adoita incluír o 25 de xullo entre as súas festas por coincidir co Día da Patria Galega, tamén incorporou o 19 de marzo ao seu calendario nalgúns anos. Ademais, moitos concellos que non o teñen como festa autonómica elíxeno como unha das súas dúas festas locais, sobre todo onde San Xosé é patrón.

Cando o 19 de marzo coincide co Xoves Santo, o que ocorre algúns anos pola variación da Semana Santa, as comunidades deben reorganizar o seu calendario. O calendario de cada ano indica onde é festivo.

Como no resto das festas, cando o 19 de marzo cae en domingo, cada comunidade autónoma que o teña no seu calendario decide se traslada o descanso ao luns seguinte ou se o substitúe por outra festa propia.

## Preguntas frecuentes

**Cando é San Xosé en 2026?**
San Xosé cae o xoves, 19 de marzo de 2026 e é festivo en Comunidade Valenciana, Galicia, Navarra, País Vasco e Rexión de Murcia.

**Cando é San Xosé en 2027?**
San Xosé cae o venres, 19 de marzo de 2027 e é festivo en Comunidade Valenciana, Comunidade de Madrid, Galicia, Navarra e Rexión de Murcia.

**É festivo San Xosé en toda España?**
Non. En 2027, San Xosé é festivo en Comunidade Valenciana, Comunidade de Madrid, Galicia, Navarra e Rexión de Murcia; no resto é laborable.

**Hai ponte por San Xosé en 2027?**
Non fai falta: cae en Venres e xa forma unha fin de semana de tres días.

**Cantos días faltan para San Xosé?**
Faltan 147 días: San Xosé é o venres, 19 de marzo de 2027.

Fonte: https://www.festivosmunicipales.com/gl/san-xose