# Santiago Apóstolo: que se celebra, orixe e datas

> Santiago Apóstolo celébrase o 25 de xullo en honra do apóstolo Santiago o Maior, patrón de España, cuxo sepulcro a tradición sitúa en Santiago de Compostela. En Galicia é tamén o Día Nacional de Galicia. É festa nacional que as comunidades autónomas poden substituír, e Galicia adoita mantela.

| Data | Onde é festivo |
|---|---|
| sábado, 25 de xullo de 2026 | Galicia, País Vasco |

## Quen foi Santiago o Maior

Santiago, chamado o Maior para distinguilo doutro apóstolo do mesmo nome, foi un dos doce discípulos de Xesús. Os evanxeos preséntano como pescador do mar de Galilea, fillo de Zebedeo e irmán de Xoán. Xunto con el e con Pedro forma o pequeno grupo de discípulos máis próximos a Xesús, presente nos momentos decisivos da súa vida pública. Os Feitos dos Apóstolos relatan que foi executado en Xerusalén por orde do rei Herodes Agripa I, arredor do ano 44, o que fai del o primeiro apóstolo mártir.

Unha tradición posterior afirma que predicou en Hispania antes de volver a Xerusalén, e que despois da súa morte os seus discípulos trasladaron o seu corpo por mar ata Galicia, onde foi enterrado.

## O sepulcro e a orixe de Compostela

Segundo a tradición, no primeiro terzo do século IX un ermitán chamado Paio viu unhas luces nun bosque, e o bispo Teodomiro de Iria Flavia identificou alí un sepulcro como o do apóstolo. O rei Alfonso II de Asturias mandou erguer unha igrexa sobre a tumba, e arredor dela naceu a cidade de Santiago de Compostela.

O descubrimento converteu Compostela nun dos grandes centros de peregrinación da cristiandade, xunto con Roma e Xerusalén. Desde toda Europa chegaban peregrinos por distintas rutas, e o Camiño de Santiago contribuíu a fundar vilas, hospitais e mosteiros e a difundir ideas, estilos artísticos e comercio. O Camiño foi o primeiro Itinerario Cultural Europeo en 1987, e a UNESCO inscribiu como Patrimonio da Humanidade a cidade vella de Santiago en 1985, o Camiño Francés en 1993 e os camiños do norte en 2015.

## Os anos santos

A celebración do 25 de xullo ten unha dimensión especial nos anos en que esa data cae en domingo. Son os anos santos composteláns ou xacobeos, nos que a Igrexa concede o xubileo a quen peregrina a Santiago e cumpre determinadas condicións. O privilexio, que a tradición atribúe ao papa Calixto II no século XII, foi confirmado polo papa Alexandre III coa bula *Regis aeterni*.

Os anos santos adoitan suceder segundo unha secuencia de seis, cinco, seis e once anos. Durante cada un deles permanece aberta a Porta Santa da catedral, que o resto do tempo está pechada.

## Como se celebra en Santiago de Compostela

As festas do Apóstolo enchen Santiago durante a segunda quincena de xullo, cun programa de concertos e actividades culturais. A noite do 24 de xullo celébranse os fogos do Apóstolo, un espectáculo pirotécnico e de luz sobre a fachada do Obradoiro que reúne miles de persoas na praza.

O día 25, a misa solemne na catedral inclúe a Ofrenda ao Apóstolo, instituída en 1643 polo rei Filipe IV, na que un representante da Coroa fai unha ofrenda en nome de España. Nesas celebracións adoita voar o botafumeiro, o enorme incensario que, suspendido dunha corda, percorre o cruceiro da catedral dun lado a outro.

Santiago é o patrón de España, e moitas vilas e cidades fóra de Galicia teñen tamén a Santiago como patrón e celebran o 25 de xullo as súas festas.

Na catedral, os peregrinos manteñen o costume de abrazar a imaxe do apóstolo situada sobre o altar maior e de baixar á cripta onde se garda a urna de prata coas reliquias.

## O Día da Patria Galega

En Galicia, o 25 de xullo é tamén o Día Nacional de Galicia, coñecido popularmente como Día da Patria Galega ou Día de Galicia. A celebración ten a súa orixe en 1919, cando as Irmandades da Fala, o movemento galeguista de comezos do século XX, propuxeron dedicar esta data á afirmación de Galicia como pobo, aproveitando o simbolismo do patrón e da cidade de Compostela.

Durante a ditadura franquista, a celebración política foi prohibida no interior, pero mantívose nas colectividades galegas da emigración e do exilio, especialmente en América. Coa chegada da democracia, a data recuperou o seu sentido cívico, e a Xunta preautonómica oficializouna como Día Nacional de Galicia.

Hoxe o día combina actos institucionais da Xunta e do Parlamento de Galicia coas manifestacións que convocan en Santiago de Compostela as organizacións nacionalistas e outras forzas políticas e sociais. É ademais unha data de festa popular, con xantares familiares e celebracións en todo o país.

## A imaxe de Santiago

A iconografía do apóstolo presenta varias figuras. Santiago peregrino aparece co bordón, o sombreiro de aba ancha, a cabaza para a auga e a vieira, a cuncha que se converteu no símbolo universal do Camiño. Santiago apóstolo, sedente ou de pé co libro, preside o Pórtico da Gloria da catedral, obra do mestre Mateo. Santiago cabaleiro, sobre un cabalo branco, está ligado á lenda medieval da batalla de Clavijo, na que o apóstolo tería intervido a favor dos cristiáns, e foi durante séculos unha imaxe moi difundida en España e en América.

## O 25 de xullo no calendario laboral

Santiago Apóstolo é unha festa laboral nacional cun réxime especial. Segundo o Real decreto 2001/1983, na redacción de 1989, as comunidades autónomas poden optar entre o 19 de marzo, San Xosé, e o 25 de xullo, e poden ademais substituír estas datas por outras festas de tradición propia. Por iso, o 25 de xullo é festivo nunhas comunidades e laborable noutras.

Galicia inclúe habitualmente o 25 de xullo no seu calendario como festa propia, pola súa dobre condición de festa do patrón e Día Nacional de Galicia. Noutras comunidades, moitos concellos que teñen a Santiago como patrón escóllenno como unha das súas festas locais.

## Preguntas frecuentes

**Cando é Santiago Apóstolo en 2026?**
Santiago Apóstolo cae o sábado, 25 de xullo de 2026 e é festivo en Galicia e País Vasco.

**É festivo Santiago Apóstolo en toda España?**
Non. En 2026, Santiago Apóstolo é festivo en Galicia e País Vasco; no resto é laborable.

**Hai ponte por Santiago Apóstolo en 2026?**
Non: cae en Sábado, así que non permite unha ponte curta.

Fonte: https://www.festivosmunicipales.com/gl/santiago-apostolo