Que significa a Asunción
A Asunción é a crenza católica de que a Virxe María, ao rematar a súa vida na terra, foi levada ao ceo en corpo e alma, sen que o seu corpo sufrise a corrupción da morte. O termo procede do latín assumere, levar consigo: non é María quen sobe por si mesma, como na Ascensión de Xesús, senón Deus quen a asume.
A crenza non aparece descrita nos evanxeos. Desenvolveuse nos primeiros séculos do cristianismo, a partir de relatos apócrifos e da reflexión teolóxica sobre o papel de María, e estendeuse primeiro polas igrexas de Oriente. Alí a festa coñécese como a Dormición da Nai de Deus e pon o acento no tránsito de María, que morre como quen dorme antes de ser levada ao ceo.
Un dogma do século XX
Aínda que a festa se celebraba desde a Antigüidade tardía, a Asunción só se definiu como dogma de fe da Igrexa católica en 1950. O papa Pío XII proclamouno o 1 de novembro dese ano coa constitución apostólica Munificentissimus Deus, despois de consultar os bispos de todo o mundo. O texto deixa aberta a cuestión de se María morreu antes de ser levada ao ceo, un punto sobre o que a tradición non é unánime.
A definición foi a culminación dunha devoción moi antiga. Antes de 1950, a Asunción xa era unha das grandes festas marianas do calendario, e moitas catedrais e igrexas de Europa estaban dedicadas a ela. A arte cristiá representou a escena miles de veces, coa Virxe elevada polos anxos entre nubes mentres os apóstolos contemplan o sepulcro baleiro.
A Virxe de agosto
En España, o 15 de agosto coñécese popularmente como o día da Virxe de agosto. Centos de vilas e cidades teñen como patroa unha advocación mariana que se celebra nesa data, e moitas festas patronais concentran nela as procesións, as misas solemnes, as verbenas e os fogos artificiais.
Un dos exemplos máis coñecidos fóra de Galicia é o Misteri d'Elx, un drama sacro e musical de orixe medieval que se representa cada ano na basílica de Santa María de Elx nos días 14 e 15 de agosto. A UNESCO declarouno Obra Mestra do Patrimonio Oral e Inmaterial da Humanidade en 2001.
As festas de agosto en Galicia
En Galicia, agosto é o mes por excelencia das festas parroquiais e das romarías. Arredor do 15 de agosto celébranse en moitas parroquias festas dedicadas á Virxe, coa misa solemne, a procesión co santo ou coa imaxe da patroa, as orquestras na verbena da noite e a comida campestre.
O verán é tamén o momento no que moitas vilas recuperan poboación: a xente que vive fóra volve nas vacacións, e as festas patronais convértense en lugar de encontro entre familias, veciños e emigrantes retornados por uns días. As orquestras galegas, con espectáculos de gran formato, percorren as parroquias nestas semanas e forman parte da paisaxe festiva do verán.
Ao mesmo tempo, agosto é o mes das grandes festas gastronómicas, nas que se celebran os produtos de cada zona, e o 15 de agosto adoita estar no centro dese calendario festivo que vai de finais de xullo a principios de setembro.
A festa noutras tradicións e países
Nas igrexas ortodoxas, a Dormición é unha das doce grandes festas do ano litúrxico e vai precedida dun período de xaxún de dúas semanas, do 1 ao 14 de agosto. As igrexas que seguen o calendario xuliano celébrana trece días despois, a finais de agosto do calendario civil.
En Italia, o 15 de agosto coincide co Ferragosto, unha festa de orixe romana instituída polo emperador Augusto, as feriae Augusti, que a tradición cristiá fundiu despois coa Asunción. É o gran día de vacacións do verán italiano. En Francia, o rei Luís XIII consagrou o reino á Virxe en 1638 e dispuxo que o 15 de agosto se celebrasen procesións en todas as parroquias, un costume que se mantivo durante moito tempo.
En moitos países de tradición católica, a Asunción é a principal festa mariana do verán e o día da patroa en numerosas cidades. Tamén en Galicia, onde abundan as igrexas parroquiais dedicadas a Santa María, a data ocupa un lugar central no calendario relixioso das parroquias.
Na arte occidental, a Asunción é un dos temas marianos máis representados. Unha das obras máis célebres é a Asunción de Tiziano, pintada a comezos do século XVI para o altar maior da igrexa de Santa Maria Gloriosa dei Frari, en Venecia, que mostra a Virxe elevándose sobre os apóstolos nun ceo de luz dourada.
A Asunción no calendario laboral
A Asunción da Virxe é unha das festas laborais de ámbito nacional recollidas no Real decreto 2001/1983 e no Acordo sobre asuntos xurídicos entre o Estado español e a Santa Sé de 1979. Pertence ao grupo de festas que as comunidades autónomas non poden substituír por outras propias, polo que é festivo en toda España.
Cando o 15 de agosto cae en domingo, as comunidades autónomas poden trasladar o descanso ao luns seguinte ou empregar a data para incluír outra festa propia, segundo decida cada unha no seu calendario anual.
Ao caer en pleno verán, o 15 de agosto coincide co período de vacacións de boa parte da poboación. É unha das datas de maior movemento nas estradas e nos destinos turísticos, e marca para moitos o punto medio do verán. Cando cae en martes ou en xoves, as pontes alongan o descanso e as celebracións das vilas enchen o fin de semana.