Que significa a Inmaculada Concepción
A Inmaculada Concepción é unha das crenzas centrais da devoción mariana católica. Afirma que a Virxe María, desde o primeiro instante da súa existencia, no momento da súa concepción no ventre da súa nai, Santa Ana, foi preservada do pecado orixinal, o que segundo a doutrina cristiá herdan todos os seres humanos desde Adán e Eva.
É frecuente confundila coa concepción virxinal de Xesús, é dicir, coa crenza de que María concibiu a Xesús sen intervención de home. Son dúas cousas distintas: a Inmaculada refírese á concepción da propia María, non á de Xesús. A festa celébrase o 8 de decembro, nove meses antes do 8 de setembro, data na que a Igrexa celebra a Natividade da Virxe.
Un longo debate teolóxico
A idea da concepción sen pecado foi obxecto de debate durante séculos. Nas igrexas de Oriente existía desde a Alta Idade Media unha festa da concepción de María, que pasou a Occidente. Na Idade Media, teólogos de gran prestixio, como Bernardo de Claraval ou Tomé de Aquino, expresaron reservas, porque non vían como conciliar a crenza coa idea de que todos os seres humanos necesitan a redención de Cristo.
O franciscano Xoán Duns Escoto ofreceu no século XIV a resposta que acabou por impoñerse: María tamén foi redimida por Cristo, pero de modo preventivo, preservada do pecado en lugar de liberada del. A orde franciscana defendeu a doutrina durante séculos, mentres outras escolas teolóxicas se opuñan a ela.
O debate pechouse o 8 de decembro de 1854, cando o papa Pío IX definiu a Inmaculada Concepción como dogma de fe na bula Ineffabilis Deus.
Antes da definición, a Igrexa foi dando pasos a favor da doutrina. No século XV, o papa Sixto IV aprobou a festa da Concepción para a diocese de Roma, e o Concilio de Trento, no seu decreto sobre o pecado orixinal, declarou expresamente que non pretendía incluír nel a Virxe María. Nos séculos seguintes, a festa estendeuse a toda a Igrexa, e en 1708 o papa Clemente XI fíxoa obrigatoria para toda a cristiandade católica.
A Inmaculada, patroa de España
España tivo un papel destacado na defensa da doutrina inmaculista moito antes de 1854. Desde o século XVII, universidades, concellos, confrarías e ordes relixiosas fixeron votos solemnes de defender a Inmaculada Concepción, e os reis da monarquía hispánica pediron reiteradamente a Roma a súa definición.
En 1760, durante o reinado de Carlos III e coa aprobación do papa Clemente XIII, a Inmaculada foi proclamada patroa de España. É tamén a patroa da arma de Infantaría do Exército de Terra, que celebra o 8 de decembro con actos en todos os seus cuarteis.
A arte española do Século de Ouro deixou algunhas das representacións máis coñecidas da Inmaculada: a Virxe moza, vestida de branco e azul, coas mans xuntas, sobre unha lúa crecente e rodeada de anxos. Bartolomé Esteban Murillo pintou varias versións que fixaron a imaxe na devoción popular.
Como se celebra o 8 de decembro
O día da Inmaculada celébranse misas solemnes en catedrais e parroquias, e en moitos lugares saen procesións coa imaxe da Virxe. A cor litúrxica propia da festa en España é o azul celeste, un privilexio concedido pola Santa Sé.
En Sevilla, os seises, un grupo de nenos cantores, bailan diante do altar maior da catedral durante a oitava da Inmaculada, un costume de orixe antiga que se repite tamén na festa do Corpus.
Ata mediados dos anos sesenta, o 8 de decembro foi en España o Día da Nai, ata que a celebración se trasladou ao primeiro domingo de maio. En Galicia, moitas parroquias e confrarías teñen a Inmaculada como titular ou patroa, e nelas o 8 de decembro é un día de festa relixiosa, con misa solemne e, en moitos casos, procesión pola contorna da igrexa. Para moitas familias, ademais, é o día no que se monta o nacemento ou se decora a casa para o Nadal.
Roma, Lourdes e a Inmaculada
En 1857, tres anos despois da proclamación do dogma, inaugurouse en Roma a columna da Inmaculada, na praza de España, preto da embaixada española ante a Santa Sé. Cada 8 de decembro, o papa acode á praza para facer unha homenaxe á Virxe, e os bombeiros de Roma colocan unha coroa de flores na estatua que remata a columna.
En 1858, en Lourdes, no sur de Francia, a moza Bernadette Soubirous relatou unha serie de aparicións da Virxe. Segundo o seu testemuño, a señora presentouse coas palabras «Eu son a Inmaculada Concepción». O santuario de Lourdes converteuse nun dos principais destinos de peregrinación do mundo católico, e a súa devoción está moi ligada á festa do 8 de decembro.
A Inmaculada no calendario laboral
O 8 de decembro é unha das festas laborais de ámbito nacional recollidas no Real decreto 2001/1983 e no Acordo sobre asuntos xurídicos entre o Estado español e a Santa Sé de 1979. Figura entre as que as comunidades autónomas non poden substituír, polo que é festivo en toda España.
Xunto co Día da Constitución, o 6 de decembro, forma a chamada ponte de decembro, unha das máis longas do ano cando os días da semana acompañan. Cando o 8 de decembro cae en domingo, as comunidades autónomas poden trasladar o descanso ao luns seguinte ou incluír no seu lugar outra festa propia, segundo decida cada unha no seu calendario anual.